The Khmer Mentality

១.មាតាធិប្បតេយ្យ MATRIARCHY

នាងសោមា កៅណ្ឌិន្យ

ក្នុងគ្រួសារៈ មេបា ជីដូនជីតា មីងមា មាតាបិតា

ក្នុងវិស័យកងទ័ពៈ មេទ័ព មេបញ្ជាការ

ក្នុងវិស័យរដ្ឋបាលៈ មេស្រុក មេឃុំ មេ១០ខ្នង មេចោរ

២.កម្លាំងការពារ HIDDEN STRENGTH

ខ្មែរនៅជាខ្ញុំយួន៤៥ឆ្នាំៈ កំពុបតែអុង .ខ្មែរនៅក្រោមអាណានិគមបារាំង៩០ឆ្នាំ .ទីកដីពុំដែលសូន្យ

៣.ខ្មែរចូលចិត្តអួត SELF-PRAISE

នៅក្នុងអំបូរខ្មែរ មន នៅត្រង់ជ្រោយសុវណ្ណភូមិ

មន យកមេឃទ្រាប់អង្គុយ The Mon take the heavens for their seat.

ចាមខ្វះមួយចំអាមដល់មេឃ The Cham raise a single palm to the sky.

ខ្មែរកប់ពពកជ្រកអាចម៍ជន្លេន The Khmer ascend to the clouds, but then pass through the earthworm’s shit.

ព្រៃនគររលំភ្នំពេញរលាយបាត់ដំបងខ្ចាត់ខ្ចាយសប្បាយអង្គរវត្ត

៤.កសិកម្ម AGRICULTURE

ក្នុងវិស័យគ្រួសារៈ ធ្វើស្រែឲ្យមើលស្មៅ ទុកដាក់កូនចៅឲ្យមើលផៅសន្ដាន

ក្នុងវិស័យយោធាៈ ធ្វើស្រែនឹងទឹក ធ្វើសឹកនឹងបាយ

៥.ខ្មែរជាជាតិមិនសូវគោរពច្បាប់ INDIFFERENCE TO RULES

មិនសូវមានការគម្រាមកំហែងពីធម្មជាតិ

៦.ខ្មែរជាជនជាតិអសកម្ម BEING INACTIVE

ខ្មែររស់នៅក្នុងប្រទេសក្ដៅ សិល្បះមានភាពទន់ភ្លន់ ល្វតល្វើយ អណ្ដែតអណ្ដូង ពុំស្វាហាប់ បទភ្លេងលន្លង់លន្លោចគួរឲ្យចង់ងុយដេក ដំណើរមួយៗ

អ្នកប្រាជ្ញធ្លាក់រណ្ដៅ អ្នកខ្លៅឡើងឋានសួគ៌

៧.ខ្មែរជាជាតិប្រឡាំប្រកូវ FUZZINESS ON COMMITMENT

មានទីតាំងនៅក្នុងប្រទេសដែលមានរដូវមិនទៀងទាត់ រដូវភ្លៀង រដូវក្ដៅ រដូវរងារ ពុំច្បាស់លាស់

៨.ខ្មែរមានទំនោរទៅរកទស្សនះជ្រុលនិយម EXTREMISM

ស្រលាញ់ណាស់ស្អប់ណាស់

ផឹកស្រាផឹកឲ្យគេសែង ផឹកដើរខ្លួនឯងផឹកធ្វើអ្វី?

បើបាឲ្យឆ្អាបមាត់

បើចង់កាប់កុំជន្ល

៩.ខ្មែរនិយមពាក្យសច្ចៈ HONORING OATHS

ខ្លឹមនៃកាយគឺភាពបរិសុទ្ធឬព្រហ្មចរិយ The essence of the body is chastity.

ខ្លឹមនៃវាចាគឺពាក្យសច្ចៈ The essence of speaking is one’s oath.

ខ្លឹមនៃចិត្តគឺក្លាហាន The essence of the mind is courage.

មនុស្សគេយកសម្ដី ដំ​រីគេយកភ្លុក

ផ្លូវវៀចកុំបោះបង់ ផ្លូវត្រង់កុំដើរហោង

១០.ភក្ដីភាពនៃព្រហ្មចរិយ CHASTITY AND PURITY

តម្លៃរបស់ស្ត្រីគឺស្ថិតនៅលើព្រហ្មចរិយ

ខ្មែរនិយមខ្លឹមកាយជាងខ្លឹមចិត្ត

Bibliography សរ សារុន ល្បងសិក្សាសង្គមវិជ្ជាខ្មែរ ១៩៧៣-៧៤ ទំព័រ៧២-១២២

Vannareth Lamm and William Snyder (translator), the Khmer Mentality, www.khmerinstitute.org/articles , 2004.